Seizoen 2026 - 2027
Eerst volgende activiteit
"Samen is leuker dan alleen"
Het leven van dubbelsterren
Lezing door prof. dr. Onno Pols, Radboud Universiteit
woensdag 16 september 2026, 19.30 - 21.30
De meeste sterren leven niet alleen, maar in paren, of in groepen van 3 of meer sterren. Dit kan hun levensloop sterk beïnvloeden of zelfs totaal veranderen. Het leidt to soms spectaculaire fenomenen, zoals uitwisseling van materie, het samensmelten van sterren, kosmische nucleaire explosies en zwaartekrachtsgolven.
In deze lezing zal ik ingaan op hoe de evolutie van dubbelsterren en meervoudige sterren verloopt, en kan leiden tot deze en andere uiteenlopende verschijningsvormen.
Onno Pols is sterrenkundige aan de Radboud Universiteit. Na zijn promotie aan de Universiteit van Amsterdam werkte hij als postdoctoraal onderzoeker in Engeland, Spanje en Australie, en vervolgens als universitair docent in Utrecht. Zijn specialisme is de evolutie van sterren in het algemeen en van dubbelsterren in het bijzonder.
Hier vind u de convocatie voor deze activiteit in pdf-vorm
Plaats: Zaal HG00.308, Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
Lezing door drs. Agnes van Hoof, Radboud Universiteit
woensdag 14 oktober 2026, 19.30 - 21.30
In het heelal vinden veel extreme explosies plaats: sterren exploderen of storten ineen, botsen met elkaar of worden uiteen getrokken door zwarte gaten. Bij veel van deze explosies ontstaan gamma- en/of röntgenflitsen. In enkele seconden komt daarbij net zoveel \nobreak energie vrij als de zon gedurende haar hele leven uitstraalt. Deze flitsen zijn afkomstig van buiten onze Melkweg en reizen miljarden jaren door het heelal. Ze leren ons onder andere hoe zware sterren sterven en hoe het heelal er vroeger uitzag.
Gammaflitsen kennen we al een aantal decennia, maar snelle röntgenflitsen zijn pas \nobreak recent ontdekt. Hebben ze dezelfde oorsprong, of schuilt er een nieuw verschijnsel achter?
Agnes van Hoof is een promovendus aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek gaat over de snelle röntgenflitsen en hun oorsprong. Hierbij maakt ze gebruik van telescopen over de hele wereld om de flitsen goed te kunnen bestuderen.
Hier vind u de convocatie voor deze activiteit in pdf-vorm
Plaats: Zaal HG00.308, Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
Landelijke Astrodag 2026
Presentaties en demonstraties door amateurs en professionals
Zaterdag 7 november 2026, 10.00 - 17.00
Net zoals vorig jaar heeft Centaurus A het genoegen om in samenwerking met de afdeling Sterrenkunde van de Radboud Universiteit en de Astronomische Kring Nijmegen voor de KNVWS de Landelijke Astrodag te organiseren. Naast presentaties, demonstraties en workshops vindt op deze dag ook de uitreiking van de Dr. J. van der Biltprijs plaats.
Hier de link naar de officiële website met details van het programma en de wijze van aanmelden!
Plaats: Zaal HG00.303, Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
LOFAR: kijken met radio-ogen
Lezing door dr. Michiel Brentjes, ASTRON
woensdag 18 november 2026, 19.30 - 21.30
De LOFAR radiotelescoop (LOw Frequency ARray) is 's werelds grootste radiotelescoop voor lage radiofrequenties. De telescoop bestaat uit duizenden antennes die gezamenlijk afbeeldingen kunnen maken met een beeldscherpte vergelijkbaar met de Hubble Space Telescope.
In de afgelopen 15 jaar heeft de telescoop aan een grote verscheidenheid aan onderzoeken bijgedragen: in kaart brengen van de hemel, radiomelkwegstelsels, het vroege heelal, supernovaresten, pulsars, kosmische straling, bliksem, de zon, en nog meer.
De lezing begint bij de basis van de radio-interferometrie-techniek die alles mogelijk maakt, beschrijft vervolgens de feitelijke telescoop en gaat in op een aantal resultaten. Tenslotte werpen we een blik vooruit naar LOFAR2.0, een upgrade die op dit moment wordt uitgevoerd.
Michiel Brentjens is als Senior Observatory Astronomer verbonden aan ASTRON. Naast divers wetenschappelijk onderzoek is hij bijzonder geïnteresseerd in meettechnieken. Hij ontwikkelde o.a. de polarimetrische methode "Faraday Rotation Measure Synthesis". Hij was al vroeg betrokken bij de ontwikkeling en bouw van LOFAR, nu leidt hij momenteel de "commissioning" fase van LOFAR2.0, waarin de verbeterde telescoop klaargestoomd wordt voor operationeel wetenschappelijk gebruik.
Hier vind u de convocatie voor deze activiteit in pdf-vorm
Plaats: Zaal HG00.308, Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
De aarde als exoplaneet:
op zoek naar de signaturen van leven
Lezing door dr. Willeke Mulder, Universiteit Leiden
woensdag 16 december 2026, 19.30 - 21.30
Zijn we alleen? De zoektocht naar leven buiten de aarde is een van de drijvende krachten binnen de planetaire studies. Maar hoe zouden buitenaardse waarnemers de aarde herkennen als een levende planeet?
In deze lezing bekijken we de aarde alsof zij een exoplaneet is. Ik laat zien hoe spectroscopie en spectropolarimetrie informatie onthullen over oppervlakken en atmosferen, hoe circulaire polarisatie een veelbelovende aanwijzing voor biologische activiteit vormt en hoe we deze signalen op aarde onderzoeken.
Tot slot presenteer ik een concept voor een ruimte-instrument dat de gepolariseerde aarde zou kunnen waarnemen als ware zij een verre exoplaneet..
Willeke Mulder is astronoom en data specialist met een passie voor instrumentatie en exoplaneten. Tijdens haar promotieonderzoek werkte ze aan een prototype instrument om leven op aarde te detecteren door middel van spectropolarimetrie. Tegenwoordig combineert ze haar achtergrond met data-analyse en computervision om oplossingen voor complexe vraagstukken te ontwikkelen.
Hier vind u de convocatie voor deze activiteit in pdf-vorm
Plaats: Zaal HG00.308, Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
Wat is tijd?
Lezing door dr. Marcel Vonk, Universiteit van Amsterdam
woensdag 20 januari 2027, 19.30 - 21.30
Gedetalieerde informatie volgt later.
Algemene ledenvergadering
Aansluitend: bespreking eigen werk, eventueel waarnemen ondanks laat donker
20 mei 2026, 19.30-21.30
De vergadering en de waarneemavonden zijn alleen voor leden en introducees van Centaurus A toegankelijk. De vergadering duurt doorgaans een uur, daarna is er vol op gelegenheid bij te praten. Mocht het weer mee werken, dan kunnen we ook nog door de telescoop van de sterrenwacht zelf wat observaties doen.
Plaats: zaal HG00.308; Koepels zuidzijde Huygensgebouw, Faculteit NWI
Adres: Radboud Universiteit, Heyendaalseweg 135, 6525AJ Nijmegen
De vergadering vindt plaats in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen.
Geweest
Vallende sterren kijken: de Perseïden
woensdag 12 augustus 2026 vanaf 21.00
Paats: Camping Klein Amerika, Groesbeek
Zie hier de kaart waar we afspreken
Ook dit jaar zijn er gedurende een paar nachten rond 12 en 13 augustus heel wat meteoren te verwachten. De oorzaak van deze 'meteorenregen' is komeetgruis, afkomstig uit de stofstaart van de komeet 109P/Swift-Tuttle. In haar baan rond de zon beweegt de Aarde ieder jaar door het pad waar de komeet kleine stofdeeltjes verloren heeft. Door de beweging van de aarde ten opzichte van dit gruis lijken deze meteoren te komen vanuit een punt, het radiant, gelegen in het sterrenbeeld Perseus. Vandaar de naam Perseïden voor deze meteorenregen.
Het meest gunstige moment om de Perseïden te zien doet zich dit jaar voor op de ochtend van 13 augustus, zo rond 9.00 uur, overdag dus. Gelukkig komt dit tijdstip niet zo nauw, in de uren voor - of na dit moment, zelfs een aantal nachten voor en na dit maximum zijn er ook genoeg meteoren te zijn die het de moeite waard maken om eens ontspannen te gaan kijken. Je hebt niet meer dan een luie tuinstoel of stretcher nodig om de blik omhoog te houden. In de nacht was het contrast goed omdat het net nieuwe maan was, eerder die avond hadden we een zonsverduistering.
Dan was er ook nog een belangrijke factor, het weer. We hadden fantastisch stabiel, bijzonder droog weer met nauwlijks wind en een aangename temperatuur van boven de 20 graden bij aanvang. Ook was de lucht goed transparant. We hebben dan ook flink veel meteoren kunnen zien.