activiteiten 2016-2017

 

Eerstvolgende activiteit

 

 


 

verwacht

 

Algemene ledenvergadering

Bij helder gevolgd door waarneemavond

Bij slecht weer gevolgd door presentaties eigen werk

Dinsdag 2 mei 2017   19:30 - 21:30

 


 

 Workshop astrofotografie

door en voor leden Centaurus A

 

Woensdag 28 juni 2017   19:30 - 22:30

 

Acht leden hebben zich tot nu toe aangemeld om deel te nemen aan onze workshop. Doel is elkaar uit te leggen op welke manier je je planeet- en deepsky foto's bewerkt.. Als je interesse hebt, schroom niet om aan te schuiven!

De bijeenkomst houden we in de gang op de 5e etage, tussen de koepels van Huygensgebouw, Heyendaalseweg 135 te Nijmegen.

 

 


 

Geweest

 


 

Op bezoek bij Sterrenwacht Halley

Excursie naar onze vrienden in Heesch

16 juli 2016

14 Leden van Centaurus A hebben genoten van de rondleiding door drie vrijwilligers van Halley. Na de ontvangst om 9:30 ging het van het ene hoogtepunt naar het andere. Zo was er het Planetarium met zijn bolvormige projectie ondersteund door digitale animaties, optische - en bijna seismische effecten; de verschillende kijkers met als hoogtepunt de Takahashi Epsilon 300. Ook hebben enkele leden wat onderdelen bekeken van de zonnetelescoop die op het moment van ons bezoek in aanbouw was. 

Na een aangename lunch bij Boer Teun sloot de excursie en ging het weer richting Nijmegen.

 


 

 We keken vallende sterren op de Centaurus A Starparty.

vrijdag 12 augustus 2016    21:00 tot ca. 02:00

Plaats: Grasveld Camping "Klein Amerika" 

Adres: Klein Amerika 3, 6562 KC te Groesbeek

Op de prachtig gelegen camping ”Klein Amerika” beleefden leden van Centaurus A  en andere belangstellenden in de nacht van vrijdag 12 op zaterdag 13 augustus hun starparty. De donker gelegen plek, de lage horizon en het moment in het jaar bood optimale mogelijkheden om vallende sterren - meteoren, de zogenaamde Perseïden - te bekijken. De Maan heeft een groot deel van de nacht wat gestoord, Mars stond laag in het westen. In het eerste deel van de nacht hadden we wat last van snel en laag overtrekkende bewolking, het werd later helemaal helder met een heel goede seeing. Dauw heeft wel wat problemen veroorzaak op een behoorlijk aantal lenzen dat omhoog gericht stond.

Om 22:00 precies was er een spectaculaire blauwachtige vuurbol zichtbaar die in het zuidoosten achter de horizon verdween. Deze leek vanuit het westen te komen en maakte geen deel uit van de Perseïden. Mogelijk was het een stuk ruimteschroot. Naarmate de nacht vorderde, werden er meer Perseïden zichtbaar. Spectaculaire aantallen hebben we niet gezien, maar de meesten van de ca. 20 aanwezigen zullen tussen 23:00 en 01:00 toch zeker ook wel zo'n twintigtal meteoren gezien hebben. Een behoorlijk aantal van de aanwezigen heeft reeksen foto's gemaakt, en sommigen hebben ook meteoren vastgelegd. Het is vooral de zware dauw geweest dat voorkomen heeft dat iedereen wat op de gevoelige plaat heeft gekregen.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Het ecosysteem van de Melkweg

Lezing door dr. Marijke Haverkorn, Radboud Universiteit

dinsdag 6 september 2016   19:30 - 21:30

De stralende band van de Melkweg, zoals deze ’s nachts aan de donkere hemel te zien is, is bedriegelijk vredig en statisch. In werkelijkheid is de Melkweg, ons sterrenstelsel, een dynamisch en complex systeem. Sterren en gas zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in de stervormingscyclus. Maar ook magneetvelden en kosmische-stralingsdeeltjes werken op dit systeem door. Al deze processen hebben feedback op elkaar en vormen zo samen het ecosysteem van de Melkweg.

Ik zal in mijn presentatie ingaan op hoe deze verschillende onderdelen van de Melkweg door onderlinge wisselwerking ons sterrenstelsel letterlijk draaiende houden.

Marijke Haverkorn is sterrenkundige aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze is gespecialiseerd in magneetvelden en interstellair gas in sterrenstelsels en de metingen daarvan door middel van gepolariseerde radiostraling. Ze is sterk verbonden met de LOFAR telescoop als lid van Key Science Projects kernteams en van het Netherlands LOFAR Astronomy Consortium. Marijke is actief in wetenschapscommunicatie en outreach en is lid van De Jonge Akademie van de KNAW.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

De chemie van ster- en planeetvorming

Lezing door dr. Ruud Visser, ESO, Garching bei München

donderdag 6 oktober 2016   19:30 - 21:30


De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) beheert een aantal telescopen in Chili, waaronder de Very Large Telescope (VLT) en de Atacama Large Millimeter Array (ALMA). In het eerste deel van de lezing zal ik kort vertellen over de geschiedenis van ESO en ik zal enkele hoogtepunten laten zien van waarnemingen van de afgelopen jaren. Na de pauze zal ik aan de hand van mijn eigen onderzoek uitleggen waarom scheikunde in de ruimte zo belangrijk is, wat voor chemische veranderingen er optreden tijdens de vorming van sterren en planeten, en wat we daarvan kunnen zien met de telescopen van ESO.

Ruud Visser is als Postdoctoral Fellow verbonden aan de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Garching bei München. Zijn onderzoek richt zich op de chemische veranderingen die plaatsvinden tijdens de vorming van sterren en planeten. Ruud Visser promoveerde aan de Universiteit Leiden en heeft ook gewerkt als postdoc aan de Universiteit van Michigan.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Waarneemavond

Echter, het weer was slecht.  Het gezelschap heeft korte tijd het prototype van de BlackGEM telescoop kunnen bekijken, daarna waren er presentaties van astrofotografisch materiaal door Frank Teunissen en Peter Willems.

26 oktober  2016   19:30 - 23:30

 


 

Christiaan Huygens en de sterrenkunde

lezing door dr. Rob van Gent, Universiteit Utrecht

22 november  2016   19:30 - 23:30

De veelzijdige wetenschapper Christiaan Huygens hield zich met vele zaken bezig, zoals wiskunde, mechanica, optica, instrumenten, klokken, kijkers en sterrenkunde. Vooral zijn sterrenkundige ontdekkingen en publicaties verschaften hem veel roem in zijn tijd en ook nu nog weten velen dat hij als eerste de juiste verklaring gaf voor de mysterieuze aanhangsels die met de eerste telescopen bij de planeet Saturnus werden waargenomen.

In deze lezing worden de sterrenkundige waarnemingen, denkbeelden en publicaties van CH uitgelicht. CH interesseerde zich voor alle aspecten van de sterrenkunde en droeg ook actief bij aan het ontwikkeling van de telescoop. Hiermee ontdekte hij de helderste begeleider en het ringenstelsel van Saturnus en poogde hij de afmetingen en fysische gesteldheid van de overige leden van ons planetenstelsel te bepalen. Veel later in zijn leven zou hij deze gegevens voor een lekenpubliek bewerken in zijn Cosmotheoros, zijn postuum gepubliceerde werk over de bewoonbaarheid van de hemellichamen dat vele 18de-eeuwse denkers en wetenschappers heeft beïnvloedt.

Maar Christiaan Huygens was niet alleen in sterrenkundige speculaties geïnteresseerd maar ook in de meer praktische toepassingen hiervan. Samen met zijn oudere broer Constantijn Huygens Jr. ontwierp en maakte hij steeds grotere en betere telescopen en samen met Haagse en Parijse klokkenmakers ontwikkelde hij het slingeruurwerk. Met zijn verbeterde klok kon de tijd veel nauwkeuriger dan voorheen bepaald worden en Christiaan Huygens hoopte hiermee ook een oplossing te kunnen geven voor het probleem van de lengtebepaling op zee.

De spreker Rob van Gent werkt voor het Mathematisch Instituut in Utrecht waar hij onderzoek doet naar de geschiedenis van de toegepaste wiskunde en de sterrenkunde.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

BlackGEM: Waarnemen in Chili vanuit Nijmegen

Lezing prof. dr. Paul Groot, RU Nijmegen

Woensdag 21 december  2016   19:30 - 21:30

Vlak voor dat Paul Groot voor enkele maanden met sabatical ging ontvingen wij een magistrale lezing over het BlackGEM project.

 


 

Radboud Radio Lab naar de Maan

 Lezing door dr. Marc Klein-Wolt, RU Nijmegen

Donderdag 12 januari  2017   19:30 - 21:30

Door het radiospectrum te verkennen op frequenties onder de 10 MHz kunnen we de kosmologische middeleeuwen en de evolutie van het hele vroege heelal onderzoeken. Hiervoor is het nodig om instrumentarium buiten de atmosfeer van de Aarde te plaatsen, ver weg, om storingen van door mensen opgewekte radiosignalen te minimaliseren.

De Radboud Universiteit levert een radioinstrument dat het lage frequentiespectrum kan meten als onderdeel van de Chinese Chang’e 4-missie naar de Maan. Dit instrument komt op een satelliet in het Lagrangepunt L2 aan de achterzijde van de Maan. De zeer gevoelige metingen in het spectrum onder de 10 MHz zal baanbrekende wetenschap opleveren. Het verkent de mogelijkheden om te meten aan signalen van het vroege heelal en levert daarmee de grondslag voor een toekomstige array van radiodetectoren voor het lage frequentiespectrum in de ruimte.

Dr. Marc Klein-Wolt is directeur van het Radboud Radio Lab (RRL) en assistent professor van de afdeling Astrofysica van de RU Nijmegen. Eerder was hij onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam en NASA Goddard Space Flight Center. Het RRL is ook betrokken bij de MeerLICHT telescoop en het MeerKAT/SKA project (Zuid Afrika), en de realisatie van de Africa Millimetre Telescope (AMT) in Namibië als deel van het wereldwijde Event Horizon Telescope netwerk.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Zwaartekrachtsgolven detecteren met pulsars

 Lezing door dr. Gemma Janssen, ASTRON Dwingeloo

dinsdag 7 februari 2017   19:30 - 21:30

Pulsars zijn zeer magnetische, snel ronddraaiende neutronensterren. Ze zenden radiostraling uit in bundels die op aarde te meten zijn als pulsen. Vanwege hun extreem stabiele rotatie kunnen we pulsars gebruiken als kosmische klokken. Met "pulsar timing" worden de aankomsttijden van de pulsen zo precies mogelijk gemeten. Deze aankomsttijden worden verstoord door verschillende effecten: van variaties in de draaiing van de pulsar zelf, de invloed van een begeleidende ster tot het interstellaire medium. In deze lezing zal worden uitgelegd hoe het zeer precies meten van een groep pulsars het minieme effect van zeer laagfrequente zwaartekrachtsgolven gedetecteerd kan worden.

Gemma Janssen is sterrenkundige bij ASTRON, het Nederlands instituut voor radioastronomie. Zij gebruikt de Westerbork en LOFAR radiotelescopen om pulsars te bestuderen. Gemma Janssen promoveerde aan de universiteit van Amsterdam en heeft als postdoc gewerkt aan de Universiteit van Manchester. Zij werkt voor haar onderzoek naar zwaartekrachtsgolven samen met een internationale groep pulsarastronomen. 

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

"De hemel is van iedereen"

In het kader van de 41ste Landelijke Sterrenkijkdagen verzorgt het samenwerkingsverband van:

Centaurus A, de Astronomische Kring Nijmegen en de Radboud Universiteit  

Vrijdag 3 maart van 18:45 - 22:00: Publieksrondleiding Sterrenwacht Radboud Universiteit

 

Programma 3 maart: Publieksrondleiding Sterrenwacht Radboud Universiteit

* Zelf kijken met de telescopen op het dak van de Radboud Universiteit Nijmegen

* Lezing door een sterrenkundig onderzoeker van de Radboud Universiteit

* Doorlopende vertoning van  filmpjes over sterrenkundige onderwerpen

* Uitleg over de werking van telescopen

* Beantwoording van uw vragen over sterrenkunde

Bij goed weer is de Maan mooi zichtbaar. Heel vroeg in de avond zijn Mars en Venus nog laag in het westen te zien. De Orionnevel is ook gemakkelijk te zien. Heeft u een verrekijker en is het helder? Neem hem mee, wij vertellen u graag hoe u de Orionnevel kunt vinden.

Voor wat betreft de mogelijkheden om zelf met de telescopen op het dak waar te nemen zijn ook wij afhankelijk van het de grillen van het weer!  Maar weer of geen weer, we verzorgen even goed een rondleiding in de koepel waarbij we u in ieder geval de telescopen kunnen laten zien en waarbij we in kunnen gaan op de werking van de telescopen.

Wilt u deelnemen aan een rondleiding? Meld u zich vooraf bij de Slinger van Foucault (hoofdingang Huygens gebouw). Door gekleurde kaartjes uit te delen maken de rondleiders groepen van circa 25 personen, de ruimte binnen de koepel is immers beperkt. In afwachting  - of na afloop - van uw rondleiding kunt u een lezing bijwonen verzorgd door een astronoom of filmpjes kijken in een zaal op de begane grond.

Voor het bijwonen van de lezing of het bekijken van de films is het niet noodzakelijk u van te voren aan te melden.

Houdt u rekening met het volgende: De rondleiding is niet geschikt voor mensen die slecht ter been zijn. Om de koepel te bereiken moet u drie trappen beklimmen. Houd ook rekening met uw kleding! In de koepel is de temperatuur gelijk aan die van de buitenlucht.

Tijd: vrijdag 3 maart van 18:45 - 22:00

Plaats: Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen.
Gratis toegang

Klik hier voor bereikbaarheidsinformatie van het Huygens gebouw voor vrijdag 3 maart

 

Zaterdag 4 maart van 19:00 tot diep in de nacht: Star party is afgelast

Definitieve status: Gaat NIET door! De weersverwachting is bewolkt met kans op regen.

Dit is was het definitieve bericht van afgelasting. Sorry, het weer kunnen we niet verbeteren.

 

 

Programma 4 maart: Star Party. Zelf waarnemen door diverse telescopen en verrekijkers

Kom naar een van de donkerste plekken in de regio Nijmegen en kijk zelf door de instrumenten van enthousiaste amateurs! Of neem zelf uw instrumentarium mee om uw enthousiasme te delen. Een campingterrein nabij Groesbeek staat garant voor de combinatie van een contrastrijke hemel met een horizon zonder obstructie.

In het begin van de avond zijn de planeten Venus en Mars nog laag boven de westelijke hemel te zien. De bijna half verlichte Maan en het sterrenbeeld Orion zijn met het blote oog natuurlijk gemakkelijk te zien. In de telescoop echter zijn ze spectaculair: op de Maan zien we de beschaduwde kraterranden en in de Orionnevel zijn gaswolken zichtbaar waarin op dit moment sterren worden geboren

Jupiter komt in de loop van de avond op en is voor de late bezoekers zichtbaar in de buurt van Spica, de helderste ster van het sterrenbeeld Maagd. De grootste vier manen, van Jupiter, zijn door onze telescopen zeer goed zichtbaar en mogelijk zien we deze avond een overgang van één van deze manen voor Jupiter. We zien dan de schaduw van deze maan als een donker vlekje op Jupiter. Uranus is ook in het westen te vinden, ze gaat een paar uur na de zon onder. We vinden haar eveneens in het sterrenbeeld Vissen. De andere planeten zijn tijdens deze avond niet waarneembaar, ze bevinden zich onder de horizon.

Noordwestelijk van Orion staat het sterrenbeeld Stier. In dit sterrenbeeld bevinden zich twee bekende open sterrenhopen: de Hyaden met 150 sterren, op een afstand van 130 lichtjaar en de Plejaden met ten minste 130 sterren, op 410 lichtjaar van ons verwijderd. Met het blote oog zijn het aan de hemel wazige gebiedjes, maar kijk je nu door een telescoop, dan zijn het indrukwekkende objecten.

Grotere visuele uitdagingen zijn de kometen 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova en 41P/Tuttle-Giacobini-Kresak. Beiden staan in het sterrenbeeld Leeuw, geoefende waarnemers maar ook vooral jonge mensen met goede ogen zullen ze als een zwak wolkje kunnen zien.

Kleedt u warm aan! Heeft u een verrekijker of telescoop, neem 'm mee! Er zijn altijd mensen die willen delen in kennis en mogelijkheden om de hemel te aanschouwen.

Uiteraard is ook het waarnemen in het veld onderworpen aan het Nederlandse weer. Mocht de verwachting zodanig ongunstig zijn waardoor de Star Party niet doorgaat, dan maken we dat op 4 maart uiterlijk vanaf 18:00 op deze website bekend.

Tijd: zaterdag 4 maart 19:00 uur tot diep in de nacht

Plaats: Grasveld Camping "Klein Amerika" 

Adres: Klein Amerika 3, 6562 KC te Groesbeek

Toegang gratis, Parkeren gratis, zie rode pijl in onderstaande kaartje

 


 

Emergente zwaartekracht en het donkere heelal

 Lezing door dr. Marcel Vonk, Universiteit van Amsterdam

woensdag 22 maart 2017   19:30 - 21:30

In november van vorig jaar wist het nieuws zelfs tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen nog de kranten te halen: theoretisch fysicus Erik Verlinde had na zes jaar werken eindelijk zijn nieuwe ideeën over de zwaartekracht gepubliceerd. In 2010 beschreef Verlinde al hoe volgens hem de zwaartekracht een "emergent verschijnsel" is. In zijn nieuwe artikel past hij zijn ideeën ook toe op ons heelal, en dan in het bijzonder op de donkere energie en de donkere materie daarin. De donkere materie, waarnaar astronomen al jaren zoeken, bestaat volgens hem zelfs helemaal niet! In deze lezing worden de details besproken van Verlindes ideeën over het heelal, de argumenten ervoor en ertegen, en wat er moet gebeuren om ze te testen.

Dr. Marcel Vonk is als theoretisch natuurkundige werkzaam aan het Institute of Physics van de Universiteit van Amsterdam. Naast onderzoeker is hij ook enthousiast wetenschapspopularisator en niet onverdienstelijk toernooipokerspeler. Hij is de auteur van het populairwetenschappelijke boek "Snaartheorie", en werkt momenteel aan een nieuw boek over zwarte gaten dat in de eerste helft van 2017 bij Amsterdam University Press zal verschijnen.

Dr. Marcel Vonk is als theoretisch natuurkundige werkzaam aan het Institute of Physics van de Universiteit van Amsterdam. Naast onderzoeker is hij ook enthousiast wetenschapspopularisator en niet onverdienstelijk toernooipokerspeler. Hij is de auteur van het populairwetenschappelijke boek "Snaartheorie", en werkt momenteel aan een nieuw boek over zwarte gaten dat in de eerste helft van 2017 bij Amsterdam University Press zal verschijnen.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.