acitiviteiten 2014-2015


 

Geweest

 


 

 Gravitatiegolven

Lezing door prof. dr. van den Brand, VU Amsterdam, NIKHEF

Woensdag 8 oktober 2014 19:30 - 21:30

.
De lezing vindt plaats in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen.

 


 

Exoplaneten op de foto

Lezing door dr. ir. Michiel Rodenhuis

Woensdag 10 september 2014 19:30 - 21:30

 Sinds enkele jaren is bekend dat exoplaneten geen zeldzaamheid zijn: tegen de tweeduizend zijn er al gevonden, in allerlei soorten en maten. Op een paar na zijn al deze planeten met indirecte methoden waargenomen.

Aan deze indirecte methoden kleven nadelen: ze zijn gevoelig voor grote planeten die dicht bij hun ster staan. Er treedt daardoor een selectie-effect op. Daarnaast is de informatie die over de exoplaneet zelf kan worden verkregen beperkt.

Als we exoplaneten rechtstreeks fotograferen kunnen we planeten op grotere afstand van onze buursterren gaan waarnemen en kan uit gedetailleerde informatie over de atmosfeer van de exoplaneet worden achterhaald of er wellicht biologisch leven voorkomt.

Vanavond geeft dr. ir. Michiel Rodenhuis een update van de stand van zaken over de technieken die nodig zijn om exoplaneten rechtstreeks te kunnen waarnemen.

Michiel Rodenhuis studeerde lucht-en ruimtevaarttechniek aan de TU Delft. Na zijn afstuderen werkte hij voor ESA waar hij bijdragen leverde aan de missies Rosetta en Mars Express. In 2011 promoveerde hij aan de Universiteit Utrecht in technieken voor het rechtstreeks waarnemen van exoplaneten. Michiel werkt tegenwoordig aan de Leidse Sterrewacht aan de doorontwikkeling van deze technieken.

 


 

 Radio emission of air showers

hoe we met radio-antennes kosmische straling meten

Lezing door dr. Anna Nelles

Woensdag 5 november 2014 19:30 - 21:30

Kosmische straling, of in het Engels "cosmic radiation", bestaat uit nucleaire deeltjes die in astronomische objecten versneld worden.

Het meten van de kosmische straling is nodig om de mechanismen van astronomische objecten te begrijpen. Aangezien er kosmische straling met energie voorkomt die veel hoger is dan wat we met door mensen gemaakte deeltjesversnellers kunnen bereiken, moeten er mechanismes in astronomische objecten bestaan die heel efficiënt werken. Zoiets is alleen voorstelbaar in heel bijzondere objecten zoals grote, actieve zwarte gaten
in centra van sterrenstelsels.

Iedere cosmic ray veroorzaakt in de atmosfeer ook radio straling. Deze straling lijkt gevoelig voor de massa en de energie van het oorspronkelijke deeltje, twee heel belangrijke kenmerken. Anna Nelles gaat over de bijzondere aspecten van de radiostraling berichten en vooral hoe deze bij het Pierre Auger Observatorium in Argentinië en bij LOFAR in Drenthe wordt gemeten.

Anna Nelles heeft in Duitsland aan de Universiteit van Aken deeltjesfysica gestudeerd. Ze is sinds 1 oktober gepromoveerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

De lezing vindt plaats in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen. 

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Winterwaarneemavond met de telescopen van de Radboud Universiteit

In geval van slecht weer: Presentatie eigen werk, bespreking waarnemingen in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw

dinsdag 16 december 2014  19:30 - 21:30

 


 

Kepler, de astronoom

Lezing door dr. Wim Vlaanderen

dinsdag 6 januari 2015  19:30 - 21:30

Johannes Kepler (1571-1630), mathematicus-astronoom, leefde in een roerige tijd en kwam ook persoonlijk daardoor vaak in moeilijkheden. Hij was evenals zijn tijdgenoot Galileo Galilei overtuigd van het gelijk van Copernicus. In 1543 had deze het heliocentrische model gepresenteerd: de aarde is een van de planeten en draait net als de andere planeten om de zon. Maar het nieuwe model klopte toch ook niet helemaal. Kepler wilde weten hoe die planeten precies om de zon draaien, en waarom op die manier. Na eindeloos puzzelen kwam hij tenslotte tot de formulering van zijn beroemde drie wetten die de planeetbanen definiëren. Hij legde zo de basis voor de Gravitatiewet van Newton.

Wim Vlaanderen is de penningmeester van onze vereniging. Hoewel zelf opgeleid en gepromoveerd als medicus is hij al zijn hele leven geïnteresseerd in sterrenkunde, en vooral in de geschiedenis van deze wetenschap. Hij hield al eerder een lezing over Galilei en diens betekenis in het conflict tussen geloof en wetenschap. Het verhaal van Kepler sluit hier bij aan. 

De gehele lezing in Powerpoint (pptx) format vindt u hier.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Entropische zwaartekracht, donkere materie en de oerknal

Lezing door dr. Marcel Vonk

woensdag 4 februari 2015  19:30 - 21:30

De quantummechanica en de relativiteitstheorie vormen samen de basis van de moderne natuurkunde. Beide theorieën zijn enorm succesvol, maar vreemd genoeg blijkt het erg lastig om ze te combineren tot één consistent raamwerk. Met name het beschrijven van de zwaartekracht als een quantummechanische kracht is een puzzel die fysici al decennialang slapeloze nachten bezorgt.

Recent kwam de Nederlandse natuurkundige Erik Verlinde met een nieuw idee: wellicht moeten we de zwaartekracht niet zien als een quantumkracht, maar als een zogenaamde "entropische kracht". Verrassend genoeg heeft Verlinde's idee directe gevolgen voor de sterrenkunde: het werpt een nieuw licht op zaken als de oerknal en de mysterieuze donkere materie in het heelal. In deze lezing wordt uitgelegd wat Verlinde's idee precies inhoudt, wat de huidige status ervan is, en welke gevolgen het zou kunnen hebben voor ons beeld van het heelal.

Marcel Vonk is als mathematisch fysicus werkzaam aan de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek aan de snaartheorie en aan wiskundige methoden in de hoge-energiefysica. Naast onderzoeker is hij ook enthousiast popularisator. Hij geeft regelmatig voordrachten over natuurkunde en kosmologie, en is auteur van het populairwetenschappelijke boek "Snaartheorie".

Kijk voor meer informatie bij het onderwerp op de webstie van Marcel Vonk, www.quantumuniverse.nl.

De lezing vindt plaats in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen.

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Kepler, de satelliet missie

Onderzoek naar exoplaneten en dubbelsterren met de Kepler satelliet

Lezing door dr. Steven Bloemen 

dinsdag 3 maart 2015  19:30 - 21:30

NASA's Kepler satelliet speurde van 2009 tot 2013 naar planeten rond verre sterren. Kepler registreerde hiervoor quasi continu de helderheid van ongeveer 150.000 sterren. Intussen zijn bijna 4000 kandidaat-planeten geïdentificeerd, waaronder onverwachte exemplaren zoals planeten rond dubbelsterren. We bekijken enkele belangrijke ontdekkingen en bespreken de implicaties van het Kepler-onderzoek op ons inzicht in het aantal planeten dat er in onze Melkweg voorkomt.  De uiterst nauwkeurige waarnemingen van Kepler zijn uiteraard niet enkel geschikt voor het zoeken naar exo-planeten. We staan daarom ook even stil bij een aantal opzienbarende ontdekkingen op vlak van dubbelsterren.

Steven Bloemen is postdoctoraal onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen en is instrument scientist voor de BlackGEM telescopen (La Silla, Chili). Hij promoveerde in 2013 aan de KU Leuven, waar hij o.a. onderzoek deed naar dubbelsterren en pulserende sterren op basis van waarnemingen van de Kepler satelliet. 

 klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.

 


 

Jaarvergadering en Voorjaarswaarneemavond

In geval van slecht weer: Presentatie eigen werk, bespreking waarnemingen

 dinsdag 21 april 2015  19:30 - 21:30

(Let op: datum is gewijzigd van 14-4 in 21-4)

 


 

De geboorte van sterren en planeten

Lezing door dr. Lucas Ellerbroek

Woensdag 13 mei 2015  19:30 - 21:30

 Onze eigen geschiedenis begint bij het ontstaan van sterren en planeten. Sterren ontstaan uit tollende wolken stof en gas, die bezwijken onder hun eigen zwaartekracht. Sinds kort weten we dat planeten een natuurlijk overblijfsel van de geboorte van sterren zijn. Er zijn meer planeten dan sterren in het heelal, wat de vraag bij ons losmaakt of niet een van die talloze planeten leven zou kunnen herbergen.

In deze lezing wordt het fascinerende geboorteproces van sterren en planeten verder onder de loep gelegd, en de implicaties die dit heeft voor de beginvoorwaarden van buitenaards leven.

Sterrenkundige Lucas Ellerbroek promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 verscheen zijn debuut "Planetenjagers" , een populair-wetenschappelijk boek over de menselijke zoektocht naar buitenaards leven.

De lezing vindt plaats in collegezaal HG00.308 van het Huygensgebouw, Faculteit Natuurkunde Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Radboud Universiteit Nijmegen. 

klik hier voor de convocatie als PDF-bestand.